Đừng Bỏ Rơi Chính Mình – Tập II

ĐỪNG BỎ RƠI
CHÍNH MÌNH

100 CÂU TÂM ĐẮC VỀ THẤU HIỂU,
TỰ TRỌNG VÀ BÌNH AN

Thích Nữ Diệu An

Biên soạn và chia sẻ

TẬP II

LƯU Ý VỀ NGUỒN TRÍCH DẪN

LỜI NGỎ

Có những lúc ta mong một người hiểu mình, mong một mối quan hệ đáp lại đúng như điều ta đã trao. Khi điều ấy không xảy ra, nỗi buồn có thể làm ta quên rằng mình vẫn còn một nơi để trở về: chính tâm mình.

Tập II tiếp tục đi từ những câu chuyện rất đời thường đến ánh sáng của lời Phật: học cách nói năng có tình, kỳ vọng có chừng mực, tự trọng mà không kiêu ngạo, biết đủ giữa đổi thay, quán vô thường và nuôi dưỡng lòng từ.

Mong mỗi câu trong sách không chỉ là một câu để nhớ, mà là một chiếc gương nhỏ giúp người đọc nhìn lại tâm mình trước khi trách người, trở về với hơi thở trước khi quyết định và giữ lòng thiện trước mọi đến đi.

MỤC LỤC

Chương 1. Không ai phải hiểu hết mình

Chương 2. Kỳ vọng và thất vọng

Chương 3. Một lời nói có thể nâng người dậy

Chương 4. Tự trọng không phải kiêu ngạo

Chương 5. Biết đủ giữa cuộc đời nhiều thiếu

Chương 6. Vô thường không chỉ lấy đi

Chương 7. Gặp nhau bằng lòng từ

Chương 8. Bình an bắt đầu từ tâm

Lời kết: Trở về với tâm mình

Chương 1
Không ai phải hiểu hết mình

LỜI KINH SOI SÁNG

1. Không ai có bổn phận phải hiểu hết lòng ta; nhưng người thật sự thương ta sẽ không vội kết luận khi chưa chịu lắng nghe.

2. Được hiểu là một niềm an ủi; tự hiểu mình là một năng lực.

3. Đừng kiệt sức giải thích với người đã quyết định chỉ nghe điều họ muốn nghe.

4. Có những im lặng không phải vì hết điều để nói, mà vì ta nhận ra nói thêm cũng không làm người kia muốn hiểu hơn.

5. Người hiểu ta không nhất thiết bênh ta trong mọi chuyện; họ giúp ta nhìn thấy cả phần đúng lẫn phần cần sửa.

6. Tri âm không phải người khen mọi lời ta nói; tri âm là người dám nói thật mà không làm tổn thương phẩm giá của ta.

7. Một người chỉ ra lỗi của ta bằng lòng thiện lành quý hơn mười người vỗ tay cho một lựa chọn sai.

8. Đừng nhầm sự đồng ý với sự thấu hiểu; có người đồng ý để cho xong, có người không đồng ý nhưng vẫn hiểu được nỗi lòng ta.

9. Người ta có thể không hiểu con đường ta đi; miễn là ta biết mình đang đi vì điều gì và không làm tổn hại ai.

10. Có những nỗi lòng chỉ cần được nghe, không cần được sửa chữa ngay lập tức.

11. Khi một người đang đau, điều họ cần trước tiên thường không phải một bài giảng, mà là một chỗ ngồi không phán xét.

12. Ta không cần kể hết đời mình cho tất cả mọi người; sự chân thành cũng cần đi cùng sự chọn lọc.

13. Người đáng tin không phải người biết nhiều bí mật của ta, mà là người biết giữ gìn điều ta đã tin tưởng trao cho họ.

Chương 2
Kỳ vọng và thất vọng

LỜI KINH SOI SÁNG

14. Thất vọng thường không chỉ đến từ việc người khác làm, mà còn đến từ vai trò ta âm thầm giao cho họ mà họ chưa từng nhận.

15. Kỳ vọng không nói thành lời vẫn có thể tạo ra một món nợ mà người kia không biết mình đang mắc.

16. Muốn bớt đau, đừng đo lòng người bằng điều ta sẵn lòng làm cho họ.

17. Ta có thể đi mười bước vì một người; điều đó không buộc họ phải có đôi chân và tấm lòng giống ta.

18. Cho đi tự nguyện rồi âm thầm chờ được trả lại là một dạng hợp đồng chưa từng được hai bên ký.

19. Đừng trách một chiếc chén nhỏ không chứa nổi cả bình nước; hãy nhìn đúng sức chứa của từng người.

20. Có người không đáp lại được điều ta cần, không hẳn vì họ xấu; có thể vì trong họ chưa từng có sẵn điều ấy.

21. Hiểu giới hạn của người khác giúp ta bớt trách họ; hiểu giới hạn của mình giúp ta bớt làm khổ chính mình.

22. Nói rõ nhu cầu là trưởng thành; bắt người khác tự đoán rồi buồn vì họ đoán sai là tự làm khó nhau.

23. Một mối quan hệ khỏe mạnh không bắt ai phải đọc được ý nghĩ của ai.

24. Kỳ vọng hợp lý tạo nên trách nhiệm; kỳ vọng quá mức tạo nên áp lực và oán trách.

25. Khi biết người kia chỉ có thể trao một chén nước, đừng đứng đó chờ cả một dòng sông.

26. Hạ kỳ vọng không phải hạ thấp tình cảm; đó là đưa tình cảm trở về đúng với thực tế.

Chương 3
Một lời nói có thể nâng người dậy

LỜI KINH SOI SÁNG

27. Một câu nói đúng lúc có thể không giải quyết được hoàn cảnh, nhưng giúp một người có sức đi tiếp qua hoàn cảnh ấy.

28. Lời nói không có bàn tay mà vẫn có thể nâng người dậy; không có dao mà vẫn có thể để lại vết thương rất lâu.

29. Nói thật là cần thiết, nhưng sự thật không bắt buộc phải được trao bằng một giọng làm người khác tan vỡ.

30. Ái ngữ không phải nói lời ngọt để lấy lòng; ái ngữ là nói điều chân thật bằng tâm không muốn làm đau.

31. Trước khi nói, hãy tự hỏi: lời này có thật không, có cần không, có đúng lúc không và có được nói bằng lòng lành không.

32. Có khi người trước mặt không cần ta thắng lý; họ chỉ cần ta đừng biến nỗi đau của họ thành một phiên tòa.

33. Một lời khen chân thành có thể tưới lại phần tự tin đang khô héo trong một người.

34. Đừng tiết kiệm lời cảm ơn với người đã âm thầm ở bên mình; có những công lao không cần báo đáp lớn, chỉ cần được nhìn thấy.

35. Im lặng đúng lúc là trí tuệ; im lặng để trừng phạt là một hình thức gây đau.

36. Nói ít không đồng nghĩa với lạnh lùng; nói nhiều không bảo đảm rằng ta đã thật sự giao tiếp.

37. Người biết lắng nghe không vội chuẩn bị câu trả lời trong lúc người kia còn đang nói.

38. Một cuộc trò chuyện lành mạnh không cần người thắng; nó cần hai người cùng hiểu thêm một điều.

39. Lời nói đi ra khỏi miệng chỉ mất một sát-na, nhưng nghiệp của lời ấy có thể ở lại rất lâu trong lòng người nghe.

Chương 4
Tự trọng không phải kiêu ngạo

LỜI KINH SOI SÁNG

40. Tự trọng không phải nghĩ mình hơn người; tự trọng là không vì sợ mất một người mà đánh mất điều đúng đắn trong mình.

41. Khi phải van xin sự tử tế tối thiểu, đó không còn là nơi bình an để trái tim cư trú.

42. Đừng đứng mãi trước một cánh cửa chỉ mở khi người bên trong cần đến ta.

43. Rời khỏi điều làm mình tổn thương không phải lúc nào cũng là bỏ cuộc; đôi khi đó là lần đầu tiên ta chịu bảo vệ mình.

44. Khiêm hạ là không đặt mình cao hơn người; tự ti là đặt mình thấp đến mức ai cũng có thể bước qua.

45. Người có tự trọng biết nhận lỗi mà không tự hủy; biết sửa mình mà không tự khinh mình.

46. Xin lỗi không làm ta nhỏ đi; xin lỗi chân thành chứng tỏ ta đủ lớn để chịu trách nhiệm.

47. Không phải cuộc tranh luận nào cũng đáng để thắng; có những chiến thắng lấy mất sự bình an nhiều hơn điều nó đem lại.

48. Tự thắng mình là thắng được cơn nóng giận, lòng hơn thua và thôi thúc muốn làm người khác đau như mình đã đau.

49. Mềm mỏng không phải yếu đuối; cây biết nghiêng theo gió thường đứng lâu hơn cành chỉ biết chống lại.

50. Không đáp trả sự thiếu tôn trọng bằng một sự thiếu tôn trọng khác là giữ phẩm hạnh cho chính mình.

51. Ta không kiểm soát được người khác nói gì về mình; ta có thể chọn không sống thấp xuống để phù hợp với lời họ nói.

52. Giá trị của ta không tăng vì được khen và cũng không mất vì bị một người không hiểu mình chê trách.

Chương 5
Biết đủ giữa cuộc đời nhiều thiếu

LỜI KINH SOI SÁNG

53. Biết đủ không phải ngừng vươn lên; biết đủ là không để điều chưa có làm mình mù trước điều đang có.

54. Có người sở hữu rất nhiều nhưng tâm luôn thiếu; có người sống giản dị mà lòng vẫn rộng như trời.

55. Cái nghèo đáng sợ không chỉ là thiếu vật chất, mà là có bao nhiêu cũng không thấy đủ.

56. Biết ơn biến điều bình thường thành quý giá; đòi hỏi biến điều quý giá thành bình thường.

57. Ta thường chỉ biết một người quan trọng sau khi họ không còn ngồi ở chỗ quen thuộc nữa.

58. Đừng chờ mất đi mới gọi đó là hạnh phúc; hãy tập nhận ra hạnh phúc khi nó còn đang rất bình thường.

59. Một bữa cơm yên, một giấc ngủ lành và một người để nói thật lòng đã là những tài sản không phải ai cũng có.

60. Người biết đủ không phải người không có ước mơ; họ chỉ không đem bình an hôm nay cầm cố cho một ngày mai chưa tới.

61. So sánh khiến chiếc áo đang ấm trở thành chiếc áo cũ chỉ vì ta vừa nhìn thấy áo của người khác.

62. Không phải thứ gì đắt cũng quý; có những điều không mua được nhưng lại nuôi sống cả một đời người.

63. Một lời hỏi thăm thật lòng nhiều khi quý hơn món quà được trao chỉ vì phép lịch sự.

64. Biết đủ giúp ta thưởng thức điều đang có; biết ơn giúp ta gìn giữ người đang còn.

Chương 6
Vô thường không chỉ lấy đi

LỜI KINH SOI SÁNG

65. Vô thường không chỉ lấy đi điều ta yêu; vô thường còn giúp nỗi đau không phải tồn tại mãi mãi.

66. Không có buổi chiều nào giữ được ánh nắng, nhưng cũng không có đêm nào giữ được bình minh.

67. Khi vui, nhớ vô thường để không say đắm; khi khổ, nhớ vô thường để không tuyệt vọng.

68. Có những cánh cửa hôm nay đóng lại vì cuộc đời đang dẫn ta ra khỏi căn phòng đã quá chật.

69. Mất mát dạy ta rằng yêu thương không nên để dành đến một ngày thuận tiện hơn.

70. Vì không biết lần gặp nào là lần cuối, hãy bớt một lời làm đau và thêm một lời tử tế.

71. Thứ làm ta khổ không chỉ là sự thay đổi, mà là mong điều đang thay đổi phải đứng yên theo ý mình.

72. Chấp giữ một mùa đã qua không làm hoa nở lại; nó chỉ khiến ta không nhìn thấy mùa mới đang đến.

73. Đời người không dài như lúc ta giận nhau, cũng không ngắn như lúc ta đang thương nhau.

74. Mỗi sát-na trôi qua đều nhắc rằng ta có thể bắt đầu lại, dù rất nhỏ.

75. Quá khứ không thể sửa, nhưng cách ta mang quá khứ đi vào hôm nay vẫn có thể thay đổi.

76. Hiểu vô thường không làm ta bớt yêu đời; nó dạy ta yêu mà không chiếm giữ, quý mà không mê đắm.

Chương 7
Gặp nhau bằng lòng từ

LỜI KINH SOI SÁNG

77. Muốn hiểu nỗi đau của người, hãy nhớ lại một lần chính mình từng mong được đối xử dịu dàng.

78. Lòng từ bắt đầu khi ta thôi nghĩ rằng chỉ nỗi khổ của mình mới là nỗi khổ lớn.

79. Người làm ta khó chịu cũng đang mang những vết thương mà ta không nhìn thấy.

80. Hiểu nguyên nhân không có nghĩa là chấp nhận hành vi sai; hiểu để tâm không bị thiêu cháy bởi hận thù.

81. Từ bi không khiến ta trở thành tấm thảm cho người khác bước lên; từ bi có trí tuệ luôn biết bảo vệ điều thiện.

82. Có lúc thương một người là ở bên; có lúc thương là lùi lại để cả hai không tiếp tục làm đau nhau.

83. Đừng lấy một lỗi lầm làm toàn bộ căn cước của một con người; chính ta cũng từng mong được nhìn rộng hơn sai lầm của mình.

84. Khi phán xét quá nhanh, ta thường chỉ nhìn thấy một hành động mà không thấy cả con đường đã đưa người ấy đến đó.

85. Một người đang sân cần giới hạn rõ ràng, nhưng một người đang khổ cũng cần được nhìn bằng đôi mắt có tình.

86. Không làm đau người khác chưa đủ; tu còn là học cách đừng vui trước nỗi đau của người mình không thích.

87. Tình thương chân thật không làm ta mù; nó giúp ta nhìn rõ mà không độc ác.

88. Lấy mình làm ví dụ: điều gì ta không muốn nhận, đừng vội trao điều ấy cho người.

Chương 8
Bình an bắt đầu từ tâm

LỜI KINH SOI SÁNG

89. Bình an không phải đợi mọi người đối xử đúng ý mình; bình an bắt đầu khi ta thôi giao tâm mình cho thái độ của họ.

90. Một căn phòng yên chưa chắc có một cái tâm yên; một cái tâm biết trở về có thể tìm được khoảng thở giữa nơi ồn náo.

91. Không phải chuyện nào cũng cần giải quyết trong hôm nay; có những việc cần một giấc ngủ trước khi cần một quyết định.

92. Khi thân đã mệt, tâm thường nhìn mọi chuyện tối hơn thực tế; nghỉ ngơi cũng là một phần của tu tập.

93. Đừng đưa ra quyết định lâu dài trong một cảm xúc chỉ đang đi ngang qua.

94. Thở chậm lại không làm khó khăn biến mất, nhưng giúp ta không biến khó khăn thành hoảng loạn.

95. Tâm giống như mặt nước: càng khuấy để tìm sự trong, nước càng đục; biết dừng, cặn tự lắng xuống.

96. Có những ngày thành tựu lớn nhất chỉ là không nói ra lời mình sẽ phải hối tiếc.

97. Bình an không đến từ việc thắng hết mọi người, mà từ việc không còn phải đánh nhau với chính mình.

98. Khi lòng rối, hãy trở về với điều gần nhất: một hơi thở, một bước chân và một việc thiện nhỏ.

99. Ta không cần chữa lành toàn bộ cuộc đời trong một đêm; chỉ cần đừng làm vết thương sâu thêm trong đêm ấy.

100. Dù người khác đến hay đi, tâm thiện đã gieo vẫn là tài sản đi theo chính ta.

LỜI KẾT
TRỞ VỀ VỚI TÂM MÌNH

Không ai có thể sống thay tâm mình. Người khác có thể nâng đỡ, nhưng chính ta phải học cách đứng dậy; người khác có thể yêu thương, nhưng chính ta phải ngừng bỏ rơi bản thân trong những lần chạy theo sự công nhận.

Trở về không phải thu mình khỏi cuộc đời. Trở về là làm tâm sáng hơn để khi bước ra, ta biết thương mà không mê, cho mà không kiệt sức, nói thật mà không làm đau và buông mà không oán hận.

NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT