Người Đến Người Đi, Tâm Vẫn An – Tập VI
NGƯỜI ĐẾN NGƯỜI ĐI,
TÂM VẪN AN
100 CÂU TÂM ĐẮC VỀ DUYÊN HỢP,
DUYÊN TAN VÀ BUÔNG XẢ
Thích Nữ Diệu An
Biên soạn và chia sẻ
TẬP VI
LƯU Ý VỀ NGUỒN TRÍCH DẪN
| Các đoạn đặt dưới nhan đề “Lời kinh soi sáng” là lời kinh được trích dẫn và ghi nguồn ngay tại chỗ. Các câu tâm đắc và phần chiêm nghiệm trong sách là lời biên soạn, không phải nguyên văn lời Phật. |
|---|
LỜI NGỎ
Có người đến làm một quãng đời bừng sáng; có người đi để lại khoảng lặng rất lâu. Trong cả gặp gỡ lẫn chia xa, điều khó nhất không phải giữ người, mà là giữ tâm mình không rơi khỏi đường lành.
Tập VI nhìn sâu vào duyên hợp và duyên tan: thương mà không sở hữu, đối diện khi người đổi lòng, khép một cánh cửa đã hết duyên, nhớ điều đẹp mà buông điều đau, tha thứ có giới hạn và mở cửa cho ngày mới.
Mong những câu tâm đắc này giúp người đọc không biến vô thường thành cay đắng, không biến tình thương thành ràng buộc, và không vì một cuộc chia tay mà khép luôn cánh cửa với cuộc đời.
MỤC LỤC
Chương 1. Duyên đến trong vô thường
Chương 2. Thương mà không nắm giữ
Chương 4. Khép một cánh cửa đã hết duyên
Chương 5. Nhớ điều đẹp, buông điều đau
Chương 6. Tha thứ nhưng vẫn có giới hạn
Chương 1
Duyên đến trong vô thường
LỜI KINH SOI SÁNG
Quá khứ không truy tìm, Nguồn: Kinh Nhất Dạ Hiền Giả (Bhaddekaratta Sutta - Kinh Một Đêm Hiền Giả), Trung Bộ Kinh 131 - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
1. Mỗi cuộc gặp đều mang theo hai điều chưa biết: nó sẽ ở lại bao lâu và nó sẽ dạy ta điều gì.
2. Duyên đến không ký giấy hẹn ở lại; vì vậy hãy sống tử tế khi còn có thể nhìn thấy nhau.
3. Có người bước vào đời để cùng đi một đoạn; ép một đoạn đường thành cả đời chỉ làm cả hai thêm mỏi.
4. Không phải duyên ngắn nào cũng duyên xấu; một phút đúng lúc đôi khi đổi hướng nhiều năm.
5. Ta đau vì người rời đi, nhưng còn đau hơn nếu vì họ mà bỏ quên người đang có mặt.
6. Hiện tại là nơi duy nhất tình thương có thể được trao; quá khứ chỉ giữ kỷ niệm, tương lai chỉ giữ dự đoán.
7. Đừng dùng câu mãi mãi để làm đẹp một lời hứa mà chính mình chưa đủ sức giữ qua ngày mai.
8. Quý một mối duyên không phải giữ nó bất biến; là chăm sóc nó chân thành trong hình dạng hiện có.
9. Người hôm nay còn gần có thể ngày mai ở xa; bởi vậy điều cần nói bằng lòng lành đừng để quá muộn.
10. Duyên hợp cho ta cơ hội thương; duyên tan cho ta cơ hội học buông.
11. Đến và đi là chuyển động của đời; phẩm hạnh trong lúc gặp và lúc chia tay mới là phần của ta.
12. Một mối quan hệ đổi khác không xóa sạch những ngày nó từng chân thật.
13. Sống trọn hiện tại là cách biết ơn cuộc gặp mà không đòi cuộc gặp phải chống lại vô thường.
Chương 2
Thương mà không nắm giữ
LỜI KINH SOI SÁNG
Từ ái sinh sầu ưu, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 212, Phẩm Hỷ Ái - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
14. Thương là mong người được an; sở hữu là muốn người làm theo cách khiến ta an.
15. Khi tình thương luôn kèm câu phải thuộc về tôi, nỗi sợ mất đã đứng sẵn bên cạnh.
16. Không nắm giữ không có nghĩa lạnh nhạt; đó là để người kia được thở mà mình vẫn giữ lòng quan tâm.
17. Ta có thể yêu quý một người mà không biến thời gian, lựa chọn và các mối quan hệ của họ thành tài sản của mình.
18. Kiểm soát thường mặc áo lo lắng; hãy nhìn kỹ xem ta đang bảo vệ người hay đang bảo vệ cảm giác sở hữu.
19. Tình thương rộng làm người được thương lớn lên; tình thương chật khiến họ phải nhỏ lại để vừa lòng ta.
20. Đừng lấy hy sinh làm giấy phép can thiệp vào mọi phần đời của người nhận.
21. Có mặt khi cần là thương; bắt người luôn cần mình là ràng buộc.
22. Người không còn chọn ta vẫn có quyền bình an; ta cũng có quyền bước tiếp mà không tự hạ thấp mình.
23. Buông quyền sở hữu không làm tình nghĩa biến mất; nó trả tình nghĩa về đúng bản chất tự nguyện.
24. Thương trưởng thành biết hỏi: điều này tốt cho người ấy, hay chỉ làm nỗi sợ trong ta dịu xuống?
25. Nếu phải canh giữ từng phút mới tin người còn thương, mối quan hệ đã thành một căn phòng không cửa sổ.
26. Tình thương có trí tuệ giữ bàn tay đủ ấm để nâng, đủ nhẹ để không siết.
Chương 3
Khi người đổi lòng
LỜI KINH SOI SÁNG
Người hiền bỏ tất cả, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 83, Phẩm Hiền Trí - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
27. Người đổi lòng là việc của tâm họ; ta đổi phẩm hạnh để trả đũa lại là việc của tâm ta.
28. Đau nhất không hẳn là họ rời đi, mà là ta cứ đứng trước cánh cửa đã đóng để hỏi mình thiếu điều gì.
29. Có người từng chân thành rồi thay đổi; đừng vì đoạn cuối mà bóp méo toàn bộ câu chuyện.
30. Sự đổi thay của người khác có thể làm ta thất vọng, nhưng không có quyền định nghĩa ta là người không đáng quý.
31. Đừng cạnh tranh với mối quan hệ mới của người đã rời xa; phẩm giá không phải cuộc thi giành lại vị trí cũ.
32. Khi một người chỉ còn nhớ ta lúc thuận tiện, hãy nhìn sự thật mà không cần thêm lời cay nghiệt.
33. Không phải ai từng nhận điều tốt của ta cũng có khả năng gìn giữ lòng biết ơn lâu dài.
34. Người đổi cách đối đãi thường cho ta một dữ kiện; khổ kéo dài vì ta cứ sửa dữ kiện thành điều mình muốn tin.
35. Có thể buồn vì mất một người, nhưng đừng mất luôn cách sống tử tế của mình.
36. Khi lòng người nguội, tranh cãi chỉ làm tro bay lên; bình tĩnh giúp ta thấy phần nào thật sự đã tắt.
37. Không cần làm họ tiếc mới chứng minh mình có giá trị; sống ngay thẳng đã là câu trả lời đủ dài.
38. Người từng quay lưng có thể là bài học về giới hạn, không nhất thiết phải thành lý do để ta quay lưng với tất cả.
39. Giữa thay lòng của người và bình an của mình, hãy chọn chăm sóc phần mình còn có thể chịu trách nhiệm.
Chương 4
Khép một cánh cửa đã hết duyên
LỜI KINH SOI SÁNG
Do vậy chớ yêu ai, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 211, Phẩm Hỷ Ái - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
40. Khép cửa không phải phủ nhận điều từng có; là thừa nhận căn phòng ấy không còn nuôi được cả hai.
41. Một mối quan hệ đã hết không cần một người biến thành kẻ xấu thì người kia mới được phép rời đi.
42. Có lời chia tay nói một lần; có cuộc chia tay phải thực hành nhiều tháng trong từng thói quen.
43. Đừng mở lại cánh cửa chỉ vì một đêm cô đơn nếu lý do từng đóng nó vẫn còn nguyên.
44. Nhớ người không phải dấu hiệu phải quay lại; ký ức có thể ghé thăm mà không được trao chìa khóa.
45. Kết thúc lành mạnh không nhất thiết hai bên hiểu hết nhau; chỉ cần không tiếp tục làm nhau hư hao.
46. Có khi lời xin lỗi đến muộn vẫn đáng trân trọng, nhưng không tự động khôi phục quyền bước vào đời ta.
47. Rời một nơi không còn tôn trọng mình là giữ giới hạn, không phải nuôi kiêu mạn.
48. Đừng biến đoạn kết thành phiên tòa kéo dài; điều đã rõ thì nên dành năng lượng cho việc hồi phục.
49. Khép cửa trong sân hận là mang người kia theo trong đầu; khép cửa trong tỉnh thức mới thật sự là rời đi.
50. Có duyên chỉ nên được giữ bằng lòng biết ơn, không nên giữ bằng sự tiếp tục.
51. Một cánh cửa khép đúng lúc bảo vệ phần thiện lành còn lại của cả hai.
52. Buông một mối quan hệ không còn phù hợp cũng là trả tự do cho tương lai chưa kịp bước vào.
Chương 5
Nhớ điều đẹp, buông điều đau
LỜI KINH SOI SÁNG
Bỏ phẫn nộ, ly mạn, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 221, Phẩm Phẫn Nộ - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
53. Buông đau không bắt ta quên điều đã xảy ra; nó chỉ không cho sự việc cũ tiếp tục thu tiền thuê trong tâm.
54. Kỷ niệm đẹp có thể được giữ như một bông hoa khô, miễn đừng dùng nó để từ chối mùa đang tới.
55. Đừng vì một đoạn kết xấu mà tự cấm mình biết ơn những điều tốt từng nhận.
56. Nhớ ơn không đồng nghĩa phải ở lại nơi mình tiếp tục bị tổn thương.
57. Ta có thể ghi nhận phần đẹp của người và vẫn nhìn thẳng phần không còn an toàn cho mình.
58. Buông không phải xóa tên người; là xóa quyền của ký ức được điều khiển ngày hôm nay.
59. Khi kể chuyện cũ, hãy xem mình đang tìm hiểu bài học hay đang tưới thêm nước cho oán giận.
60. Điều đẹp đã trao không mất vì quan hệ kết thúc; nó đã hoàn thành công việc trong quãng đời ấy.
61. Có nỗi đau cần được gọi đúng tên trước khi buông, nếu không nó chỉ đổi chỗ và nằm sâu hơn.
62. Đừng ép mình tha thứ theo lịch của người khác; hãy tu tập để sân hận không còn làm chủ lịch đời mình.
63. Nhìn lại mà không muốn trả đũa là dấu hiệu vết thương đang thành trí nhớ, không còn là vũ khí.
64. Buông được điều đau, ta không mất quá khứ; ta lấy lại hiện tại.
Chương 6
Tha thứ nhưng vẫn có giới hạn
LỜI KINH SOI SÁNG
Ai chận được phẫn nộ, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 222, Phẩm Phẫn Nộ - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
65. Tha thứ là không tiếp tục uống độc để chờ người khác đau; giới hạn là không đưa họ thêm chén mới.
66. Không còn giận không có nghĩa mọi quyền tiếp cận đều được trả lại như cũ.
67. Ta có thể mong người kia bình an và vẫn chọn không cùng họ đi tiếp.
68. Tha thứ chữa tâm người bị hại; hòa giải cần sự thành thật và thay đổi của cả hai bên.
69. Một lời xin lỗi không đi cùng hành vi mới chỉ làm dịu tai, chưa đủ làm dịu sự bất an.
70. Giới hạn không phải bức tường chống tình thương; nó là hàng rào bảo vệ mảnh đất để tình thương không bị giẫm nát.
71. Đừng dùng lòng từ để ép mình quay lại tình huống đã nhiều lần chứng minh là nguy hiểm.
72. Dừng cơn giận là thắng mình; dừng một vòng tổn thương lặp lại là bảo hộ cả tương lai.
73. Người thật sự hối lỗi tôn trọng giới hạn của ta, không dùng sự hối lỗi để đòi được tha ngay.
74. Có khoảng cách được dựng bằng sân; cũng có khoảng cách được dựng bằng trí. Hình thức giống nhau, gốc tâm khác nhau.
75. Tha thứ sâu nhất là khi ta không còn cần người kia chịu khổ để mình thấy công bằng.
76. Giữ giới hạn bằng giọng bình tĩnh khó hơn đóng cửa bằng giận dữ, nhưng nó để lại ít nghiệp mới hơn.
Chương 7
Mở cửa cho ngày mới
LỜI KINH SOI SÁNG
Hãy nhìn như bọt nước, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 170, Phẩm Thế Gian - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
77. Ngày mới không hứa sẽ trả lại điều đã mất; nó chỉ trao một khoảng trống để ta gieo điều khác.
78. Đừng bắt người mới trả món nợ do người cũ để lại.
79. Cánh cửa tương lai không mở bằng việc quên sạch quá khứ, mà bằng việc thôi sống theo mệnh lệnh của nó.
80. Khởi đầu lại không cần một đời hoàn toàn mới; chỉ cần một cách đáp lại mới trước điều quen thuộc.
81. Có ngày tiến lên là làm được nhiều việc; có ngày chỉ là không gửi tin nhắn khiến mình quay lại vòng đau cũ.
82. Đời như bọt nước nên không gì đáng nắm đến rách tay; cũng vì mong manh nên từng phút lành càng đáng quý.
83. Đừng chờ lòng hết sợ mới bước; có nỗi sợ chỉ nhỏ lại sau khi chân đã đi.
84. Mỗi sáng là một lời nhắc rằng nghiệp cũ có quả, nhưng hiện tại vẫn còn quyền tạo nhân.
85. Không ai bắt đầu lại từ con số không; ta bắt đầu với kinh nghiệm, vết sẹo và trí tuệ vừa học được.
86. Một dự định nhỏ được làm hôm nay có giá trị hơn mười tương lai đẹp chỉ được nghĩ trong đêm buồn.
87. Cho ngày mới một cơ hội cũng là cho chính mình quyền không mãi bị đồng nhất với điều đã qua.
88. Khi thôi nhìn mọi người qua chiếc bóng của người cũ, thế giới bắt đầu có thêm gương mặt thật.
Chương 8
Tâm an giữa đến và đi
LỜI KINH SOI SÁNG
Người tâm ý an tịnh, Nguồn: Kinh Pháp Cú, kệ 96, Phẩm A-la-hán - bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu. |
|---|
89. Tâm an không giữ được mọi người ở lại; nó giữ ta không tan vỡ theo từng bước chân rời đi.
90. Người đến, ta đón bằng chân thành; người đi, ta tiễn bằng phẩm hạnh; chính mình, ta giữ bằng chánh niệm.
91. Bình an không phải chẳng còn thương, mà là thương không đến mức đánh mất đường về.
92. Được gặp không kiêu hãnh, phải xa không oán trách: đó là sự quân bình được rèn qua nhiều lần nhìn lại.
93. Một người rời đời ta có thể để lại khoảng trống; đừng vội lấp nó trước khi hiểu nó đang dạy điều gì.
94. Tâm an không đòi cuộc đời thôi biến đổi; nó học đứng vững trong chính dòng biến đổi ấy.
95. Khi lời an, nghiệp an, một cuộc chia tay cũng không cần trở thành nơi phát sinh thêm tổn thương.
96. Không níu người đi, không bỏ người cần, không quên mình giữa hai việc ấy là một nghệ thuật tu.
97. Có người đến như mùa hoa, có người đi như mùa lá; đất tâm vẫn phải được chăm qua cả bốn mùa.
98. Cuối cùng, không phải ai ở lại lâu nhất cũng ảnh hưởng ta sâu nhất; người giúp tâm mình sáng mới thật sự còn lại.
99. Đến không làm tâm quá đầy, đi không làm tâm hoàn toàn trống: đó là khi ta đã có nền ở bên trong.
100. Người đến người đi, còn ta tiếp tục học yêu thương mà không ràng buộc, ghi nhớ mà không mắc kẹt, và bước đi mà không lạnh lòng.
LỜI KẾT
DUYÊN ĐỔI THAY, TÂM KHÔNG LẠC
Duyên đến không cần kiêu, duyên đi không cần oán. Ta đón người bằng chân thành, tiễn người bằng phẩm hạnh, giữ kỷ niệm bằng biết ơn và giữ chính mình bằng chánh niệm.
Buông xả không làm trái tim lạnh đi; buông xả chỉ lấy khỏi tình thương phần sở hữu, lấy khỏi ký ức phần điều khiển, và lấy khỏi chia ly phần tạo thêm nghiệp khổ.
Đến, đón bằng chân thành. Đi, tiễn bằng phẩm hạnh. Nhớ mà không mắc kẹt. Và giữa mọi đổi thay, tâm vẫn giữ được đường về. |
|---|
NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT